Een batterij kan het verschil maken tussen zes of negen elektrische trucks laden op dezelfde netaansluiting. Maar betekent dat ook dat een grotere batterij automatisch een betere investering is? Niet per se. Het rendement hangt af van hoe je de batterij inzet, hoeveel energie je nodig hebt en welke andere energiebronnen beschikbaar zijn. Juist daarom is de juiste dimensionering minstens zo belangrijk als de batterij zelf.
De elektrificatie van een wagenpark verandert het energieprofiel van een transportbedrijf ingrijpend. Waar voorheen voornamelijk elektriciteit nodig was voor verlichting, kantoren en de dagelijkse operatie, ontstaat nu een grote aanvullende energievraag voor het laden van voertuigen. Bovendien concentreert die vraag zich vaak op specifieke momenten. Veel trucks keren aan het einde van de dag terug en moeten de volgende ochtend weer vertrekken.
De bestaande netaansluiting is daar lang niet altijd op berekend. Een batterij kan helpen om die beperking op te vangen. In plaats van alle benodigde elektriciteit rechtstreeks vanuit het net aan de trucks te leveren, sla je energie op wanneer er capaciteit beschikbaar is. Die energie gebruik je later, wanneer de laadbehoefte groter is dan het vermogen dat je op dat moment uit het net kunt halen. Zo benut je de beschikbare aansluiting gedurende meer uren van de dag.
Laten we een rekenvoorbeeld erbij pakken: neem een transportdepot met een aansluiting van 200 kW. Zonder batterij kunnen in het rekenvoorbeeld zes trucks worden geladen. Met een batterij van 1,3 MWh groeit dat aantal naar negen. De batterij wordt overdag geladen wanneer de reguliere bedrijfsvoering minder vermogen vraagt. 's Nachts levert die opgeslagen energie extra capaciteit aan de laadpunten. Het resultaat is 50% meer laadcapaciteit.
Voor een transportbedrijf dat wil groeien, kan dat doorslaggevend zijn. Zeker wanneer een grotere netaansluiting niet op korte termijn beschikbaar is. Maar extra laadcapaciteit is nog niet hetzelfde als financieel rendement.
Een batterij brengt investeringskosten met zich mee. Naast de aanschaf moet je rekening houden met onder andere financiering, installatie en de kosten die samenhangen met het gebruik gedurende de levensduur. Die kosten moeten worden terugverdiend.
Het toevoegen van een batterij aan een depot dat uitsluitend netstroom gebruikt leidt niet automatisch tot een lagere kostprijs per geladen kWh.
Hoewel de batterij het mogelijk maakt om op gunstigere momenten energie in te kopen, kunnen de extra systeemkosten zwaarder wegen dan die besparing. De batterij levert dan vooral waarde doordat je meer trucks kunt laden. En die extra capaciteit kan bedrijfseconomisch alsnog zeer interessant zijn. Bijvoorbeeld wanneer je daardoor meer elektrische voertuigen kunt inzetten of dure laadstops onderweg voorkomt. Daarom moet je de businesscase niet uitsluitend beoordelen op de laagste stroomprijs.
De financiële waarde van batterijopslag verandert wanneer een transportbedrijf ook eigen zonnepanelen heeft. Veel logistieke locaties beschikken over grote dakoppervlakken die geschikt zijn voor zonne-opwek. Maar juist bij transportbedrijven ontstaat vaak een mismatch: de zonnepanelen produceren overdag, terwijl de trucks 's nachts laden.
Met batterijopslag kun je die momenten aan elkaar koppelen. Je slaat de zonnestroom overdag op en gebruikt die later om de voertuigen te laden. Dat kan de hoeveelheid ingekochte elektriciteit verlagen. Bovendien kan aantoonbaar eigen opgewekte zonnestroom onder voorwaarden een hogere vergoeding uit emissiereductie-eenheden opleveren. De batterij creëert daarmee niet alleen extra laadcapaciteit, maar helpt ook om de financiële waarde van je eigen zonne-energie te vergroten.
Dat is misschien wel de belangrijkste vraag. Er zijn verschillende factoren om de benodigde batterijcapaciteit te bepalen.
Je kijkt hoeveel energie je buiten de laaduren kunt opslaan en hoeveel extra vermogen je tijdens de laaduren nodig hebt. Dit is vooral relevant wanneer je batterij bedoeld is om meer voertuigen te kunnen laden met een beperkte netaansluiting.
Je kijkt hoeveel zonnestroom je op een gemiddelde productiedag overhoudt en hoeveel daarvan je later kunt gebruiken. Dit is interessant wanneer je de eigen opwek maximaal wilt benutten en de hoeveelheid ingekochte netstroom wilt beperken.
Je kijkt niet alleen naar het huidige wagenpark, maar ook naar de verwachte groei. Hoeveel trucks wil je over drie of vijf jaar laden? Welke laadvermogens hebben die nodig? En hoeveel tijd is er beschikbaar voordat ze weer vertrekken? Een batterij die vandaag voldoende capaciteit biedt, hoeft niet automatisch geschikt te zijn voor de volgende fase van elektrificatie.
De optimale batterijgrootte ontstaat door deze factoren gezamenlijk door te rekenen.
Het lijkt logisch om zoveel mogelijk zonnestroom te willen opslaan. Maar een grotere batterij betekent ook een grotere investering. En die extra opslagcapaciteit moet voldoende worden benut om financieel interessant te zijn. Wanneer je de batterij dimensioneert op de allerzonnigste dag van het jaar, bestaat het risico dat een deel van de capaciteit op veel andere dagen nauwelijks wordt gebruikt.
Andersom kan een te kleine batterij betekenen dat je veel potentiële besparingen en extra laadcapaciteit misloopt. De juiste balans ligt dus niet noodzakelijk bij de grootste batterij, maar bij de batterij die over het hele jaar de meeste waarde toevoegt ten opzichte van de kosten. Daarvoor moet je kijken naar het volledige energieprofiel van de locatie.
Een batterij kan verschillende taken vervullen. Overdag energie opslaan, 's nachts trucks laden, pieken in het elektriciteitsverbruik opvangen en meer eigen zonne-energie benutten. Maar die toepassingen kunnen elkaar ook beïnvloeden. Als je batterij volledig wordt ingezet voor één toepassing, is die capaciteit op dat moment niet beschikbaar voor iets anders.
Een Energy Management System (EMS) bepaalt daarom continu hoe de batterij het beste kan worden ingezet. Het systeem houdt rekening met onder andere de actuele zonneproductie, het elektriciteitsverbruik, de netcapaciteit en de laadplanning van het wagenpark. Daarbij blijft vooropstaan: de vrachtwagens moeten op tijd voldoende geladen zijn. Het EMS zorgt ervoor dat de verschillende onderdelen van het energiesysteem samenwerken, zonder de operationele betrouwbaarheid uit het oog te verliezen.
Batterijopslag kan een belangrijke rol spelen in de elektrificatie van transport. Maar niet iedere locatie heeft dezelfde batterij nodig. Soms is extra laadcapaciteit de belangrijkste opbrengst. Op andere locaties zit de waarde vooral in het benutten van zonnestroom, lagere energiekosten of aanvullende ERE-inkomsten. Vaak gaat het om een combinatie daarvan. Daarom begint een goede investering niet bij de vraag welke batterij je wilt aanschaffen, maar bij de vraag wat je energiesysteem moet kunnen.
Bij iwell brengen we die factoren samen in een integrale businesscase. Zo wordt duidelijk welke batterijcapaciteit nodig is en welke financiële en operationele voordelen je daarmee kunt realiseren. Maak met onze rekentool een eigen indicatieve berekening.